A miña curmá traballa como investigadora na Universidade de Santiago de Compostela. É a típica científica de pouca vida social e bata branca. Traballa con ratas, experimenta con elas, ábrelles a cabeza e fai porcións co seu minúsculo cerebro do tamaño dunha noz.
O día 24 de decembro (a data escollida é por darlle o ton festivo pero podería ser calquera día de inverno) ten unha conferencia sobre o seu traballo. A ela asistirán alumnos seus e máis público aínda que non me quedou claro quen vai ir a unha conferencia dese tipo un día de Noite Boa se non está obrigado a facelo. O contido da conferencia é materia de exame. Os seus alumnos non o saben de xeito explícito e ela non sabe cómo dicirllo. Eu comenteille que llo dixera abertamente pero a ela parécelle que xa son maiorciños como para andarlles a dicir qué entra no exame e qué non.
Ademais, e isto é o importante, quere falarlles dun fenómeno novo que está a estudar, que nada ten que ver con ratas nin con cerebros, nin con menciña e poida que tampouco con bioloxía. Trátase duns seres que recentemente descubriu nos bosques dos que eu nunca oíra falar. Mentres no-lo estaba contando, tomando café na cociña da miña casa (típica estampa, miña nai, miña madriña, miña curmá e mais eu, cada unha nun lado da mesa e meu irmán que aparece de vez en cando facendo raros exercicios para que a porta se manteña pechada), xa estabamos preparando todo para facer unha excursión ó monte e ver de qué se trataba.
Como só pasa nas películas e nos soños, cando me decatei, xa estaba nunha montaña cun deses seres diante. Sei que miña curmá lles dou un nome pero non lembro cal. Estaba con miña nai. A miña tía e a miña curmá tamén viñeran pero non entraban no plano, nin sequera as tiña localizadas. Cando me descoidei, miña nai xa arrincara unha morea dos entes eses para levalos á casa. A ela encántalle encher os xarróns con todo o que medra nas cunetas.
O que pasaba con eles, ímolos chamar charbres, é que era moi difícil velos, por iso non se descubriran ata ese momento. Supoño que facían falta unhas condicións especiais, máis psicolóxicas que medioambientais, para avistalos. O curioso era que unha vez que vías un, comezabas a ver máis e máis. Semellaban unha árbore pero non remataban en polas e follas, facían formas redondeadas como debuxando caras. Tiñan o aspecto dun tronco cunha cabeza amorfa e esférica sen máis expresión que dous ollos mínimos, como dous puntos negros, e un sorriso como afundido nunha súa superficie similar á madeira.
Comezaron a darme un pouco de medo cando descendendo por aquela ladeira, seguindo á miña nai que ía toda zangada coa súa brazada de seres estranos, me decatei de que sempre te miraban. Se os tiñas de frente mantiñan ese sorriso impasible e condescendente dirixido a ti. Pero se dabas a volta e mirabas cara atrás acontecía o mesmo, mirábante sempre, víralos por onde os viras sempre estaban de fronte. Mentres baixaba ían aparecendo máis charbres, todos dirixíndose a min, sen moverse, mudos. Tratei de correr para evitalos aínda que era imposible, cada vez había máis, de varios tamaños e alturas como querendo dicir algo con aquela faciana burlona.
Non sabía cómo dicirlle á miña nai que algo pasaba, que non debía de levar eses seres para casa. Pero era demasiado tarde e cando me descoidei xa estabamos no ascensor a dous andares de onde, neste conto, viviamos. Alí tamén estaban dúas veciñas. As típicas señoras que sempre se queixan por todo, víctimas de todo, con tódolos males. Nai e filla pero as dúas xa maiores, A primeira viúva dende nova (nai solteira segundo as malas linguas ), a segunda solteirona e virxe confesa. Seguramente viñan da igrexa e de organizar con Don Manuel (o cura) a misa do galo.
Con elas tivemos a típica conversa de ascensor de:
-¿Que tal todo?
Antes de escoitar a resposta vivín un deses momentos en que parece que se paraliza o tempo e a túa mente comeza a pensar en cámara lenta mentres o resto das personaxes nin se inmutan. Sinto a certeza de que a veciña vai mentir e de que algo vai pasar por non contar a verdade.
A acción retómase e a señora responde cun sorriso de orella a orella:
-Máis ou menos. -Non foi isto o que respostou pero non me lembro da palabra exacta. Foi unha soa, que quería dicir que as cousas lle deberían ir moito mellor do que lle ían en realidade. Agora non son quen de atopar un so termo para expresar todo iso, poida que a palabra fora: posavasos.
O caso é que a señora mentiu e o ascensor parou. Tentei adiantarme á súa resposta pero o mal, tampouco era tanto, abalanzouse irremediablemente sobre nós. Estabamos paradas en pleno Nadal con dúas señoras insoportables nun espazo inferior a un metro cadrado.
Acelereime e comecei a contarlles que as cousas esas que colleramos no monte tiñan un poder máxico e era o de provocar acontecementos nefastos cando alguén respondía a unha pregunta cunha mentira. Díxenlle a señora que admitira a verdade, que dixera que “estaba de puta madre” porque se non o facía ficariamos no ascensor eternamente e daríannos as uvas aí. Non sei por qué, poida que porque en Nadal a xente cre máis neste tipo de cousas, a filla comezou a apoiar o meu discurso instando á nai a dicir a verdade, a que dixera que estaba fenomenal, que era súper feliz, que o dixera. Eu insistín, que por facelo non perdía nada, que fora sincera consigo mesma, que os demais xa sabiamos como era e que xa vería que o ascensor voltaría a funcionar. Entón a señora dixo:
-Moi ben.
E o ascensou arrincou.
Pensei que o do ascensor era unha cousa irrisoria con todo o que podían facer aqueles charbres e que non debiamos tentar o seu poder, así que, ó chegar a casa avisei a toda a familia de que non nos fixeramos preguntas que puidesen ter unha resposta complicada. Cando alguén comezaba a formular unha o outro mirábao con cara de non o fagas e así pasamos o Nadal.
E o resto das nosas vidas.
Evitando a verdade.
